Kort antwoord
Winstdelen worden fiscaal vooral behandeld als een toekomstige variabele beloning. Bij uitgifte aan medewerkers is er nog geen loonbelasting verschuldigd, omdat er nog geen uitkering is. Pas bij dividenduitkering, afkoop of verkoop van het bedrijf wordt de uitkering als loon verwerkt. Administratief kun je wel een voorziening opnemen voor toekomstige verplichtingen.
De kern: bij Winstdelen verschuift belastingheffing naar het moment waarop medewerkers daadwerkelijk geld ontvangen, terwijl het bedrijf de toekomstige verplichting al zichtbaar kan maken in de administratie.
Winstdelen is fiscaal en administratief interessant omdat het lijkt op aandelen, maar juridisch geen aandelen zijn. Een winstdeel geeft recht om mee te delen in dividenduitkeringen en de verkoop van het bedrijf. De medewerker krijgt geen stemrecht en wordt geen aandeelhouder. Voor de administratie behandel je de regeling daarom vooral als een toekomstige variabele beloning.
Deze pagina is bedoeld als praktische voorzet voor ondernemers, accountants en administrateurs. Voor de volledige technische onderbouwing kun je daarnaast de pagina administratieve en fiscale uitwerking Winstdelen lezen en het e-book over medewerkersparticipatie voor MKB-bedrijven downloaden.
Wat is een winstdeel fiscaal gezien?
Het uitgeven van een winstdeel aan een medewerker is niets anders dan het beloven van een toekomstige, nog vast te stellen bonus. Bij uitgifte betaal je dus nog geen werkgeverslasten en houd je geen loonbelasting in. Er is immers nog geen geld uitgekeerd en de uiteindelijke uitkering hangt af van dividend, waardering of verkoop van het bedrijf.
Pas bij een uitkering op de winstdelen wordt dit gezien als variabele beloning. Op dat moment houd je loonbelasting in en kunnen premies werknemersverzekeringen verschuldigd zijn. Omdat het om een flexibele component gaat die niet vanzelf onderdeel is van het vaste salaris, hoeven hierover normaal gesproken geen pensioenpremies te worden afgedragen.
Waarom betaal je bij uitgifte nog geen loonbelasting?
Een winstdeel is geen directe loonbetaling. Het is een voorwaardelijk recht op een toekomstige uitkering. De medewerker krijgt dus nog geen cash en ook geen echte aandelen of certificaten die direct tot het privévermogen gaan behoren. Dat verschilt van personeelsaandelen of certificaten, waarbij waardering en belastingheffing eerder een rol kunnen spelen.
Voor medewerkers is dit belangrijk. Winstdelen tellen niet mee in box 3 zolang er alleen een contractueel recht op toekomstige beloning bestaat. Bij echte aandelen of certificaten kan dat anders zijn, zeker als de nieuwe box 3-regels daadwerkelijk rendement gaan belasten. Zie ook medewerkersparticipatie en de nieuwe box 3.
Kun je een voorziening opnemen voor winstdelen?
Ja, je kunt ervoor kiezen om een voorziening op te nemen voor toekomstige uitkeringen. De hoogte van die voorziening sluit aan bij het aantal winstdelen dat is uitgegeven aan niet-aandeelhouders maal de actuele winstdeelprijs. De toename van die voorziening kun je als kosten boeken, waardoor het boekhoudkundig resultaat lager wordt.
In de praktijk zijn er twee manieren om hiermee om te gaan. Je kunt kijken naar de waarde van nieuwe winstdelen die in het jaar zijn uitgegeven en die waarde als kosten opnemen. Of je actualiseert jaarlijks de volledige voorziening op basis van de actuele waarde van alle uitstaande winstdelen bij niet-aandeelhouders. Bij waardestijging neemt de voorziening toe; bij waardedaling kan een deel vrijvallen.
Hoe boek je nieuwe winstdelen?
Als medewerkers winstdelen krijgen als gedeeltelijke vergoeding voor werkzaamheden, boek je economisch gezien kosten en een verplichting. De exacte journaalpost hangt af van de gekozen waarderingsmethode en van de afspraken in de regeling, maar de basis is eenvoudig: de toegekende waarde komt in de winst- en verliesrekening, en op de balans ontstaat een verplichting voor toekomstige uitkeringen.
| Type | Omschrijving | Debet | Credit |
|---|---|---|---|
| W&V | Kosten winstdelen | Waarde toegekende winstdelen | |
| Balans | Verplichtingen winstdelen | Waarde toegekende winstdelen |
Werk je met jaarlijkse herwaardering, dan corrigeer je de voorziening wanneer de actuele winstdeelkoers stijgt of daalt. Leg de waarderingsmethode vooraf vast en pas die consistent toe. Dat is belangrijker dan schijnprecisie in de waardering zelf.
Moet je premies werknemersverzekeringen reserveren?
Bij uitkering aan werknemers kunnen premies werknemersverzekeringen verschuldigd zijn, voor zover salaris plus uitkering onder het premiemaximum blijven. In de handleiding wordt hiervoor als praktische indicatie genoemd dat bij veel vaste contracten een premiedruk rond 17% kan spelen, maar dit hangt af van de betrokken medewerkers en hun salarisniveau.
Een bedrijf kan daarom naast de winstdeelverplichting ook een aanvullende voorziening opnemen voor toekomstige werkgeverslasten. Dat hoeft niet op de euro nauwkeurig te zijn, maar het voorkomt dat de toekomstige bruto-uitkering te optimistisch wordt voorgesteld.
Waarom speelt vennootschapsbelasting mee?
Doordat de kosten van winstdelen het resultaat verlagen, betaalt de vennootschap minder vennootschapsbelasting dan wanneer dezelfde waarde als dividend aan aandeelhouders zou zijn uitgekeerd. In de winstdeelovereenkomst kan zijn afgesproken dat dit voordeel wordt meegenomen in de berekening voor winstdelers, zodat zij economisch vergelijkbaar meedelen.
Dit is een belangrijk verschil met gewone dividenduitkeringen aan aandeelhouders. Dividend is niet aftrekbaar voor de vennootschapsbelasting, terwijl variabele beloning aan medewerkers in beginsel wel als kosten kan werken. In de uitgebreide juridische en fiscale uitwerking staat dit verder uitgewerkt met rekenvoorbeelden.
Hoe verwerk je dividenduitkeringen aan winstdelers?
Als aandeelhouders zichzelf dividend uitkeren, moeten winstdelers volgens de regeling eenzelfde bedrag per winstdeel ontvangen. Die uitkering aan medewerkers boek je als loonkosten of variabele beloning. Je haalt deze uitkering niet automatisch uit de eerder gevormde voorziening, omdat de voorziening vooral ziet op de toekomstige waarde van de winstdelen.
Wel kan een substantiële dividenduitkering de waarde van het bedrijf verlagen of de toekomstige waardegroei beïnvloeden. Dat werkt vervolgens door in de jaarlijkse waardering en dus mogelijk in de hoogte van de voorziening.
Wat gebeurt er bij verkoop van het bedrijf?
Bij verkoop van het bedrijf eindigt de winstdeelrekening volgens de afspraken in de deelnemersovereenkomst. De winstdeelkoers wordt aangepast op basis van de verkoopwaarde en de winstdelers krijgen hun proportionele uitkering. Daarna stopt de regeling, zodat de koper een schoon bedrijf krijgt.
Administratief betekent dit dat de voorziening wordt afgewikkeld en dat de uitkering aan werknemers als loon wordt verwerkt. Bij verkoop is het verstandig om de concrete deelnemersovereenkomst, de verkoopstructuur en de loonheffing vooraf te laten controleren.
Hoe bepaal je de jaarlijkse waarde van een winstdeel?
De winstdeelkoers volgt uit de bedrijfswaarde gedeeld door het aantal uitstaande winstdelen. De bedrijfswaarde kan worden bepaald met een vaste methode, bijvoorbeeld een DCF-benadering of een formule op basis van omzet, resultaat of branchemultiples. Belangrijk is dat de methode vooraf is vastgelegd en jaarlijks op dezelfde manier wordt toegepast.
De fiscus is vooral belanghebbend bij de voorziening die je opvoert. Maak daarom jaarlijks een waardering op papier en bewaar die bij de aangiftedocumenten. De waardering hoeft niet ieder jaar een uitgebreid waarderingsrapport van tienduizenden euro’s te zijn, maar moet wel verdedigbaar zijn.
Wat is het verschil met aandelen, certificaten en opties?
Bij aandelen of certificaten krijgt de medewerker een vermogensrecht dat in box 3 kan vallen. Bij opties kunnen fiscale regels rond toekenning, uitoefening en verhandelbaarheid spelen. Bij Winstdelen krijgt de medewerker geen aandeel, maar een contractueel recht op een toekomstige uitkering. Dat maakt de fiscale behandeling meer vergelijkbaar met uitgestelde variabele beloning.
Daarmee is Winstdelen niet altijd beter, maar wel vaak eenvoudiger voor brede medewerkersparticipatie. Echte aandelen passen vooral bij sleutelpersonen die ook juridisch mede-eigenaar moeten worden. Winstdelen past beter wanneer je eigenaarschap en meedenken wilt stimuleren zonder zeggenschap, notaris of box 3-bezit bij medewerkers.
Welke documenten moet je bewaren?
- De winstdeelovereenkomst en deelnemersovereenkomsten.
- De jaarlijkse waardering en onderbouwing van de winstdeelkoers.
- Een overzicht van uitgegeven winstdelen per deelnemer.
- De berekening van de voorziening voor winstdelen.
- Een eventuele voorziening voor premies werknemersverzekeringen.
- De verwerking van dividenduitkeringen of verkoopuitkeringen.
- De communicatie aan medewerkers over opbouw, uitkering en vertrek.
Waar lees je verder?
Lees de volledige administratieve en fiscale uitwerking Winstdelen voor rekenvoorbeelden en journaalposten. Voor de bredere context van medewerkersparticipatie kun je het e-book downloaden via de homepage bij Medewerkersparticipatie voor MKB-bedrijven. Voor de vergelijking met echte aandelen en certificaten is medewerkersparticipatie en de nieuwe box 3 relevant.
Wat kun je hiermee doen?
Wil je medewerkers laten meedelen in winst en waardegroei? Bekijk dan hoe Winstdelen werkt of bespreek jouw situatie.